De Digitale Handwerkjuf is terug!
Kennen jullie haar nog? De Digitale Handwerkjuf? Een groepje dames die tegen het einde van de vorige eeuw het goede idee hadden om hun kennis over borduursteken en -technieken te filmen en op DVD’s te zetten zodat iedereen er van kon leren? Het was nog voordat de sociale media uit de grond schoten en YouTube vol handwerkspullen stond.
In de video vertelt Ada van der Heide hoe het zo gekomen is.
Er zijn twee DVD’s gemaakt met steun van de vereniging Tesselschade – Arbeid Adelt (die nu in 2026 155 jaar bestaat!), en van het Prins Bernhard Cultuurfonds, KF Heinfonds, de Nederlandse Vereniging voor Kostuum, Kant, Mode en Streekdracht (jawel, onze eigen Nederlandse Kostuumvereniging!) en de Stichting Nederlandse Volksklederdrachten (deze Stichting gaat terug tot het kroningsjaar van Koningin Wilhelmina 1898 en het geld wordt nu beheerd i.s.m. het Fonds van de NKV).
De DVD’s gaan over ‘Borduursteken en Technieken’ en over ‘Technieken die stoffen doen ontstaan’. Met de inhoud ervan heb je een basiscursus textiele technieken in handen. Daarna kun je prima verder gaan zoeken in boeken en op het internet naar wat je nodig hebt om je textiele creativiteit uit te leven.
Bijna niemand kijkt meer naar DVD’s (misschien komt het nog eens terug?) dus had het weinig zin om door te gaan met de verkoop ervan vonden de Handwerkjuffen. En daarom mag STIDOC al hun kennis met jullie delen via ons Textieltube-videokanaal. De instructievideo’s die de dames hebben gemaakt zijn nog steeds superhelder en voor een kind te begrijpen.
Wij zijn ontzettend blij dat we jullie kennis mogen helpen verspreiden dames!
Superbedankt Sytske Stratenus, Monique Veen, Noor van Braam van Vloten, Ada van der Heide, Claartje de Kreuk, Bep Ruules, Mies Stolk, Margret Beemsterboer, Claar Crul, Hetty Donker, Els van Gans, Annette de Hart, Lia Kleef, Anne Leenaerts, Rita Magermans, Tammy van der Stelt, Mieke Willems, Bep Zuiver, Mary Zylstra, Ida Willems, Blue Deen, Mariolene Fikkers, Anneke Goedhart, Christel Hellweg, Yvonne Krijgsman, Ien Rappoldt, Coby Reijnders, Anton Reurink, Gerry Sterk!
We hebben verschillende playlists op Textieltube gemaakt van de video’s van de Digitale Handwerkjuf. Geordend volgens hun eigen opzet.
De eerste playlist gaat over de 16 basissteken die ze behandelen. Hieronder de links naar de steken.
We gaan door tot alle technieken op Textieltube staan!
De tweede playlist gaat over Voorbereiden en afwerken. Dat is natuurlijk het begin en einde van welk project dan ook. Bij het borduren heb je veel verschillende manieren om een werkstuk af te werken. En bij de voorbereiding is het bv. erg handig als je weet hoe je een patroon op stof kunt overbrengen. In deze playlist laat de Digitale Handwerkjuf je weer een flink aantal mogelijkheden zien. In de demonstraties worden de volgende materialen gebruikt: kaaslinnen, niet-aftelbaar linnen, borduurkatoen, naaigaren, borduurnaals met stompe punt, naainaald met scherpe punt. Uiteraard kun je zelf voor andere materialen kiezen.
De volgende technieken laat de Juf je zien:
Borduurtechnieken
Eerst een korte algemene inleiding op alle borduurtechnieken.
Borduurwerk is ruwweg te verdelen in technieken op niet-aftelbare stoffen en aftelbare stoffen.
Niet-aftelbare stoffen
Stoffen waarop technieken worden toegepast die geen rekening houden met het verloop van de draden van het weefsel. Onder deze technieken worden gerangschikt:
1. Appliceren/Incrustatie (inlegwerk)
2. Draad opnaaien
3. Goudborduren
4. Patchwork of Lapjeswerk
5. Relieftechnieken
6. Schaduwwerk
7. Vrij borduren
8. Wit borduren
Onder de verzamelnaam witborduren vallen technieken die met een witte draad op witte stof worden uitgevoerd:
Engels borduren
Frans borduren
Richelieu
Point de Saxe
Schwalmisch borduurwerk
Bij witborduurwerk wordt gespeeld met effecten, zoals gladde en ruwe vlakken, dicht bewerkte en opengewerkte delen. Vaak ligt het borduursel dik op de stof. Er kan zelfs een vulling onder de steken worden aangebracht, waardoor bij een bepaalde lichtval bijzondere effecten kunnen ontstaan. Dit dik opliggend borduurwerk wordt vaak gecombineerd met gaatjes, zoals bij het Engels borduurwerk. Bij het witborduren maken we ook weer een duidelijk onderscheid tussen het niet-aftelbare en het aftelbare borduurwerk.
Aftelbare stoffen
Stof, waarvan de weefseldraden te tellen zijn noemen we aftelbare stof. Meestal is de stof wat los geweven, waardoor de naald tussen de weefseldraden kan worden gestoken. De stof moet zo geweven c.q. geknoopt zijn dat zich een gelijk aantal weefseldraden of openingen op 10 centimeter in de lengte en de breedte van de stof bevindt. Elke borduurtechniek die ontstaat door het aftellen van draden of dradengroepen behoort tot de groep technieken op aftelbare stof, de kruissteekgroep. Men onderscheidt daarin:
1. het bewerken d.m.v. de kruissteek en variaties daarop, o.a. kruissteekborduurwerk, tapisseriewerk, tuleborduren en filet doorstoppen.
2. de versiering die ontstaat door het uithalen van enkele weefseldraden in een of twee richtingen en het vastzetten van de overgebleven weefseldraden, zoals bij: . Hardanger . Marker witborduurwerk . Open naaiwerk . Point de Saxe . Schwalmisch borduurwerk.
3. het samentrekken van weefseldraden in een los geweven weefsel waardoor ajourwerking ontstaat: het Perzisch ajour.
4. de techniek waarbij d.m.v. een rijgsteek een patroon ontstaat. Deze rijgsteek wordt in heen- en teruggaande toeren gewerkt, waardoor een ornament ontstaat dat aan voor- en achterkant gelijk is, de Holbeintechniek.
5. het werken op verdeelde stoffen. Dat zijn stoffen die in ruiten, strepen, stippen, e.d. zijn verdeeld. Men kan deze stoffen op verschillende manieren bewerken: a. door de ruit zo met steken te bewerken dat een van de beide kleuren van het ruitpatroon het ornament vormt
b. door het aanbrengen van plooitjes in de stof zodat een van beide kleuren van de ruitstof de hoofdkleur wordt
c. door smockwerk.
Derde playlist: Borduurtechnieken A t/m I
