woensdag 6 juni 2018

Verven en borduurstoffen: een ontmoeting tussen twee werelden



Toen ik tijdens een redactievergadering van het Textielplatform Nienke Smit ontmoette, raakten we al gauw aan de praat over haar passie voor het verven van stoffen. Als quiltster is zij actief voor het verfcollectief en Colorminds. Zelf ben ik vaak op zoek naar bijzondere gekleurde borduurstoffen voor mijn 1001 projectjes. Toen er een spreker werd gezocht voor de ontmoetingsdag (van Merkwaardig, de vereniging voor liefhebbers van merklappen) vroeg ik haar of zij onze leden wilde vertellen over het verven van borduurstoffen. Ze zegde toe en nodigde mij uit om samen wat experimenten met borduurstoffen te doen, omdat zij hier (nog) geen ervaring mee had.

De basis
Voor ons experiment had ik stukjes van de meest gebruikte borduurstoffen meegenomen zoals linnen en evenweave en daarnaast Aida- en Blanc DMC-garen. Voordat we met verven begonnen, lockte Nienke de stof; in het proces van verven en spoelen zou de stof anders erg gaan rafelen. Ondertussen nummerde ik de proefstukjes, zodat we precies konden bijhouden wat we met elk proefstukje hadden gedaan en wat de resultaten waren. Een deel van de stofjes weekten we in sodawater om de stijfsel uit de borduurstof te halen, omdat dit van invloed zou kunnen zijn op het verfproces.

vier lapjes in plastic zakjes


Een ander deel kreeg deze voorbehandeling niet. Bij aftelbare borduurstof is de draad van het weefsel strak getwijnd, waardoor verf soms wat lastiger in de vezel doordringt. Dan is het ook goed om voor te weken in soda of om soda toe te voegen aan het verfbad.
verschillende geverfde lapjes


Het verfproces
De reactieve verfstoffen zoals Dylon-cupjes of Procion MX, die bij het quilten gebruikt worden, zijn prima geschikt voor borduurstoffen. Deze verven liggen niet op de vezel, maar gaan een verbinding aan met de vezel, waardoor ze als het ware in de stof ‘verankerd’ zijn. Soda is het hulpmiddel dat deze reactie tot stand brengt. Nienke gebruikt plastic zakjes, bakken of emmertjes om de stof in een mengsel van water, soda en verf te doen. “De stof moet hierin minimaal één tot vier uur ‘badderen’. Vervolgens haalt u de stof eruit, spoelt u deze met koud water en wast u deze in heet water, om tot slot nogmaals na te spoelen met koud water. Herhaal het hete wassen en koude spoelen tot het spoelwater helder is,” zo legt Nienke het basisverfproces uit. “Om te zien of de verf niet meer afgeeft, strijkt u de geverfde stof op een witte doek. Blijft er verf op de witte doek achter? Herhaalt u dan het was- en spoelproces.” 


geverfd stof en garen


de mogelijkheden zijn eindeloos

Experimenteren met kleur
Bij het toevoegen van de verf aan het water kwamen we er al gauw achter dat enkele druppels al voldoende zijn om prachtig lichtgekleurde borduurstoffen te krijgen. Onze eerste experimenten leverden ook mooie resultaten met donkerpaarse stof op, maar het is natuurlijk wel een grotere uitdaging om daarop te borduren. Ook de borduurzijde van DMC blijkt heel makkelijk te verven. We noemen het zijde, maar het is eigenlijk katoen. Ik had DMC Blanc meegenomen, omdat dit volgens de winkel ongebleekte katoen is. En wat is er nu leuker dan het combineren van zelfgekleurde stof met zelfgekleurde garen?

Een ander grappig experiment was het ijsverven. In een plastic emmertje legt u de stof en daarop ijsblokjes. Op de ijsblokjes strooit u wat verfpoeder en soda. Vervolgens laat u dit u een aantal uren staan. Terwijl de ijsblokjes smelten, dringt de verf langzaam in de stof, wat een schitterend resultaat oplevert. Na onze gezamenlijke experimenten is Nienke aan de slag gegaan met allerlei andere verftechnieken, waarbij stukken werden afgebonden bijvoorbeeld, zoals dat ook bij batikken gebeurt, en met Color Magnet, een middel dat de verf naar een bepaald deel van de stof trekt, waardoor allerlei vormen ontstaan. Op Nienke’s blog www.verfvirus.nl heeft ze alle stappen van het verfproces beschreven, voor wie er zelf mee aan de slag wil.

Het borduren op geverfde stof
Onze experimenten leverden een aantal mooie stukken stof op, maar kan er fijn mee geborduurd worden? Dat testte ik samen met een aantal leden en het leverde verrassende resultaten op! We kunnen dan ook zeggen dat de ‘ontmoeting’ tussen verven en borduren goed geslaagd is.

project Annemarie van Walsum
project Piet van Veen





project Geertje Westra
project Saskia Gijselhart


resultaat verven met ijsblokjes

Annemarie van Walsum 
Merkwaardig | voor liefhebbers van merklappen


1 opmerking:

  1. Fijn zo n samenwerking tussen textielliefhebbers want er zijn zoveel " overlappingen " in de textielwereld.

    BeantwoordenVerwijderen