maandag 21 augustus 2017

Panamahoed komt niet uit Panama!








Wie kent hem niet, de Panamahoed? Al Capone werd er beroemd mee, Churchill en Roosevelt droegen hem en ook een heleboel filmsterren. Hij wordt al dik 150 jaar op dezelfde manier gemaakt en ook de jonge generatie wil er wel mee gezien worden. Dat maken van de hoeden gebeurt niet in Panama. De echte Panamahoed wordt nog steeds gevlochten door thuiswerksters in Equador! Waarom heet het dan toch een Panamahoed?

Al rond 1840 werden de hoeden vanuit Equador naar Panama uitgevoerd. Het waren goedkope, lichte hoofddeksels die goede bescherming boden tegen de zon. Rond 1850 komen er veel Amerikanen in Panama omdat er goud wordt gevonden. Zij nemen de hoed mee naar de VS als in California ook de goldrush toeslaat.

In de tachtiger jaren van de 19e eeuw werd begonnen met het graven van het Panamakanaal, een enorm werk dat jaren duurde want het kanaal loopt dwars door Midden Amerika. Er bleek een grote behoefte aan hoeden en iedereen kocht de lichte hoeden uit Equador. Paul Gauguin pikte hem daar op en deed er waarschijnlijk een cadeau aan Vincent van Gogh. Die schilderde zichzelf ermee en werd beroemd. Zo gaat dat dan!



In 1906 bezocht de Amerikaanse president Roosevelt het werk aan het Panamakanaal en zag dat de arbeiders hoeden droegen die licht van gewicht en heel flexibel waren. Ze waren perfect voor het natte en hete klimaat in dat gebied. Zeker voor de lange werkdag die men toen had was zo'n hoed van groot belang om het allemaal een beetje te kunnen meemaken. Bij die gelegenheid is Roosevelt voor het eerst gefotografeerd met een Panamahoed en dat beeld ging over de hele wereld heen. Daarna was de naam onvermijdelijk: de Panamahoed, naar de plaats waar ze werden verkocht en niet naar die waar ze werden gemaakt..


Roosevelt bij het Panamakanaal


Sinds lang is nu het staatsgeschenk van Equador aan iedere nieuwe Amerikaanse president een Panamahoed. En dan wel een heel speciale. Hij heet El Magnifico en wordt gemaakt van heel fijn gespleten palmbladeren. Er wordt door een thuiswerkster 6 maanden aan gewerkt en is werkelijk een hoogstandje van ambachtswerk. En als je hem naast een gewone Panamahoed ziet zie je wel een groot verschil in verfijning en kwaliteit.



El Magnifico

Sinds het begin van de 20e eeuw is de Panamahoed een belangrijk exportproduct van Equador. Er is een grote productie maar het maken gebeurt op een nog vrij traditionele manier.



De bladeren van de Carludovica palmata die in Equador overal in het wild groeit worden gekookt en vervolgens gedroogd. Er ontstaat een sterk en soepel stro. Bijna 10.000 (!) thuiswerksters vlechten hier de basishoeden van. De basishoeden komen naar de fabriek en daar wordt de rand gevlochten (door vrouwen). Daarna worden de hoeden gebleekt in een bad van waterstofperoxide met (geheime) kruiden en eventueel gekleurd.
vlechten van de rand

Met een stoompersmachine maken ze de karakteristieke gleuf in de hoed.

het bleken van de hoeden
de gleuf-persmachine

En daarna volgt de afwerking: de linten er op doen enige dames gewoon met de naaimachine.





Voor het vlechten van een basishoed krijgen de thuiswerkende vrouwen een heel laag loon. Op dit moment gaat dat nog goed omdat de vrouwen de vaardigheden hebben en geen andere bezigheden. Hun mannen werken als gastarbeiders in de VS en sturen geld naar hun familie in Equador.

De volgende generatie van werkende vrouwen gaat dit waarschijnlijk niet meer doen tegen een laag salaris. Zij willen een redelijk inkomen, Voor hen is het geen leuke bezigheid in aanvulling op het inkomen van hun man. Daarom zijn de grote merken in Equador op zoek naar vezels en productiewijzen waarmee ook de basishoeden machinaal kunnen worden gemaakt.

Op dit moment is er nog geen machinale productiewijze gevonden.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen